Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, công nghệ số ngày càng trở thành một phần thiết yếu của đời sống xã hội. Từ giải quyết thủ tục hành chính, học tập, khám chữa bệnh, thanh toán, mua sắm đến giao tiếp và tiếp cận thông tin, người dân ngày càng có nhiều cơ hội sử dụng các nền tảng số để nâng cao chất lượng cuộc sống.

Phát triển công dân số không chỉ là việc sử dụng điện thoại thông minh hay các ứng dụng trên Internet, mà quan trọng hơn là hình thành năng lực, kỹ năng và trách nhiệm của mỗi người trong môi trường số.

1. Công dân số là gì?

Công dân số là người có kiến thức, kỹ năng và khả năng sử dụng công nghệ số để phục vụ công việc, học tập, sản xuất, kinh doanh và đời sống; đồng thời biết bảo vệ thông tin cá nhân, tuân thủ pháp luật và ứng xử văn minh, có trách nhiệm trên không gian mạng.

Mỗi người dân, dù ở độ tuổi, nghề nghiệp hay hoàn cảnh khác nhau, đều có thể trở thành một công dân số thông qua những việc rất thiết thực như:

• Sử dụng điện thoại thông minh và Internet an toàn, hiệu quả. 

• Thực hiện dịch vụ công trực tuyến, tra cứu và giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. 

• Sử dụng định danh điện tử và các nền tảng số theo quy định. 

• Thanh toán không dùng tiền mặt khi có điều kiện. 

• Khai thác thông tin chính thống phục vụ học tập, công việc và đời sống. 

• Sử dụng các nền tảng số để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm, phát triển kinh tế hộ gia đình. 

• Chủ động học hỏi, nâng cao kỹ năng số cho bản thân và gia đình. 

2. Mỗi người dân hãy chủ động nâng cao kỹ năng số

Để trở thành công dân số, trước hết mỗi người cần chủ động học tập và làm chủ công nghệ.

Người trẻ có thể hỗ trợ cha mẹ, ông bà sử dụng điện thoại thông minh, đăng ký và sử dụng các dịch vụ số. Người cao tuổi có thể từng bước làm quen với các thao tác cơ bản như gọi video, tra cứu thông tin, thanh toán điện tử và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến.

Không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số.

Gia đình, tổ dân phố, thôn, khu dân cư, các tổ chức đoàn thể và cơ quan nhà nước cần cùng nhau tạo môi trường thuận lợi để người dân được hướng dẫn, hỗ trợ và thực hành kỹ năng số.

3. Sử dụng Internet an toàn, có trách nhiệm

Môi trường số mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng tiềm ẩn những rủi ro. Vì vậy, mỗi công dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình trên không gian mạng.

Mỗi người dân cần:

• Không tùy tiện cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản, mật khẩu, mã OTP cho người khác. 

• Không truy cập các đường link, tệp tin hoặc ứng dụng không rõ nguồn gốc. 

• Cảnh giác với các hình thức lừa đảo qua điện thoại, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến. 

• Kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ. 

• Không đăng tải, bình luận hoặc chia sẻ nội dung vi phạm pháp luật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác. 

• Sử dụng mạng xã hội văn minh, tích cực và có trách nhiệm. 

Một cú nhấp chuột thiếu cảnh giác có thể gây hậu quả lớn; một thao tác đúng có thể bảo vệ chính mình và cộng đồng.

4. Công dân số góp phần xây dựng chính quyền số

Sự phát triển của công dân số có mối quan hệ trực tiếp với quá trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Khi người dân chủ động sử dụng dịch vụ công trực tuyến, gửi hồ sơ điện tử, thanh toán trực tuyến, tra cứu thông tin và tương tác với cơ quan nhà nước trên môi trường số, sẽ góp phần:

• Giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính. 

• Hạn chế việc đi lại, chờ đợi. 

• Tăng tính công khai, minh bạch.  

• Nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp. 

• Thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số ở địa phương. 

Vì vậy, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng chuyển đổi số mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia và tạo nên thành công của chuyển đổi số.

5. Cùng hành động để trở thành công dân số

Chuyển đổi số bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày.

Mỗi cán bộ, công chức, viên chức hãy tiên phong sử dụng công nghệ số trong công việc.
Mỗi đoàn viên, thanh niên hãy trở thành lực lượng hỗ trợ kỹ năng số cho cộng đồng.
Mỗi gia đình hãy chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng số cho các thành viên.
Mỗi người dân hãy học một kỹ năng số mới, sử dụng một tiện ích số mới và lan tỏa một hành vi đẹp trên môi trường số.

 Hãy cùng nhau xây dựng hình ảnh người công dân Việt Nam hiện đại:

Có kỹ năng số – Có trách nhiệm số – Có văn hóa số – Có khả năng tự bảo vệ trong môi trường số.

Chuyển đổi số không phải là câu chuyện của riêng công nghệ.
Chuyển đổi số là câu chuyện của mỗi người dân, mỗi gia đình và toàn xã hội.

Mỗi người dân trở thành một công dân số – Mỗi gia đình trở thành một gia đình số – Cùng xây dựng xã hội số hiện đại, an toàn, văn minh và phát triển.